Retrospective 53 minutes/Cốt Truyện

Từ Touhou Wiki - Việt Nam
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
CD sưu tập nhạc của ZUN

< Changeability of Strange Dream   Retrospective 53 minutes  Magical Astronomy  >


Thả hồn một chuyến theo tuyến Boyu.
-Đường tàu điện ngầm Tokaido là tuyến đường mang phong cách Nhật Bản nhất ở Nhật.


Tuyển tập nhạc thứ tư của Ban nhạc huyễn tưởng Shanghai Alice được cất lên, huyền ảo và đầy mãnh liệt.


Chuyến tàu Hiroshige số 36
Tàu siêu tốc hành thế hệ mới

Chuyến tàu Hiroshige[1] chạy hướng Đông, trên tàu là hai nữ hành khách. Tàu lướt êm ru, nhằm hướng Đông mà chạy.

Trong toa tàu có nhiều hàng ghế đối diện nhau, bốn người ngồi thoải mái. Dù vậy, những hàng ghế ấy vẫn còn trống, thành ra hai cô gái dễ dàng kiếm được chỗ ngồi. Những chuyến tàu sáng rời Tokyo chật ních hành khách, chen chúc như rươi, nhưng những chuyến tàu về Tokyo lại vắng tanh, tiện lợi cho cả hai người.

Nắng xuân chớm vàng trên cửa sổ. Mẫu tàu mới nhất của Shinkansen cho phép nhìn bán toàn cảnh từ mọi toa xe. Mỗi toa tàu hoàn toàn là cửa sổ trừ trần và sàn toa; nói cách khác, tường toa xe của Shinkansen là cửa sổ. Trông chúng cứ như những ống nghiệm chạy trên đường ray vậy.
Cô gái tóc vàng ngồi hướng về phía đuôi tàu. Bên trái cô là biển xanh bao la bãi bờ cát trắng, còn bên phải cô là đồng cỏ non ngút ngàn thoáng điểm bóng thông, với vẻ đẹp nguyên bản tựa hồ chưa lưu một dấu chân người.

Từ lúc đi đến giờ phải 25 phút rồi... Xa xa, chúng tôi có thể nhìn thấy đỉnh núi Phú Sỹ lừng lững dưới ngàn mây.
Nó hùng vĩ tựa như chốn bồng lai tiên cảnh vậy.

Nhờ những nỗ lực của Hiệp Hội Khôi Phục Núi Phú Sỹ, ngọn núi này đã được công nhận là một Di Sản Thế Giới[2], nhưng nhìn từ Hiroshige thì nó giản dị hơn nhiều. Một trong những lý do là, nếu nhìn toàn cảnh núi Phú Sỹ từ Hiroshige, bạn không bao giờ thấy nhà cao tầng, đường dây điện hay đường sắt trên cao.

Bên cạnh núi Phú Sỹ, bãi biển bên trái đẹp đến nỗi dù có được công nhận là Di Sản Thế Giới một vạn lần cũng chưa đủ. Tokaido[3] đẹp là vậy đó.

Thế nhưng với Merry, cô gái tóc vàng ấy, những phong cảnh mỹ miều đậm chất Nhật Bản lướt qua mắt cô trên chuyến tàu Boyu Shinkansen Hiroshige này, chẳng qua chỉ là những hình ảnh nhạt nhòa.


53 phút bên biển xanh

“Hiroshige có ghế rộng và chạy cũng nhanh, tiện lợi thật...
Nhưng với tớ, cái quang cảnh ‘giả’ nhìn qua màn ảnh Kaleido[4] này nhám chán quá đi.”

“Có thể, nhưng nhờ những bức ảnh người ta chiếu trong đường ngầm, trong nó sáng sủa hơn nhiều so với tàu điện ngầm ngày xưa.
Cứ như chúng ta đang lơ lửng trên mặt đất ấy, phải không?”

“Ngọn núi Phú Sỹ trên mặt đất chắc chẳng đẹp như cái này, nhưng tớ muốn thấy cảnh thật.
Ước gì chúng ta có thể đi chuyến Tokaido Shinkansen[5] cũ.”

“Đừng có vòi vĩnh như con nít thế. Bây giờ thì chỉ có người Tōhoku, người Ấn Độ và danh nhân mới đi chuyến đó.
Mà cậu thì chắc cũng phóng khoáng người Tōhoku.”

“Tớ là danh nhân mà.”

Chuyến tàu Boyu Tokaido đã hoạt động từ trước khi họ cất tiếng khóc chào đời.

Sau khi dời đô vào thời đại Thần Quy[6], việc đi lại giữa hai thành phố trở thành một nhu cầu của nhiều người. Đột nhiên chuyến Tokaido Shinkansen cũ không còn có thể đáp ứng nhu cầu, nên chính phủ đã phát triển chuyến xe mới trong khoảng thời gian ngắn nhất có thể.

Và kết quả là sự chào đời của chuyến Boyu Shinkansen Hiroshige, chạy giữa Kyoto và Tokyo trong 53 phút. Nhờ thế, hành khách có thể đi lại dễ dàng giữa hay thành phố này, và ngay lập tức, nó trở thành một tuyến đường huyết mạch của Nhật Bản.

Điều đáng kinh ngạc là chuyến Shinkansen chạy ngầm dưới lòng đất theo một đường thẳng từ trạm đi đến trung tâm, vì thế bạn không thể nhìn thấy trời mây, biển núi, rừng rậm, trăng trời.


Chuyến bay của người đốn tre
Nàng công chúa điên loạn

“Tới nơi nhanh cũng tuyệt, nhưng mà cậu không phát ngán với cái đống phong cảnh giả tạo này sao, Renko?
Họ còn chiếu ảnh trăng rằm vào đêm trăng tròn nữa mà.
Hồi xưa Tokaido có 53 trạm[7], giờ thì nó còn 53 phút dù đường đi thì dài hơn.
Tớ chẳng còn có thể gọi nó là một chuyến đi nữa.”

“Dù thời gian đi ngắn lại, nhưng một chuyến đi vẫn là một chuyến đi. Ngắm cảnh ở Tokyo sẽ thú vị lắm đây.
Khác Kyoto, ở đây có rất nhiều di tích lịch sử như Shinjuku và Shibuya.
Nên theo tớ, đi càng nhanh thì được ngắm càng nhiều.”

“Phải, phải. Cậu nói chuẩn.
Ooooh, cơ mà tớ vẫn tự hỏi liệu chúng ta có thể thấy thỏ ngọc làm thuốc trên trăng rằm[8] giả không?”

“À, đúng rồi. Cậu nghe chuyện này chưa?
Thực chất là chuyến Hiroshige có thể tới nơi nhanh hơn 53 phút nếu chạy hết tốc lực, nhưng họ chỉnh thời gian chuyến thành 53 phút chẵn có chủ đích.”

“Mỗi phút một trạm. Với tốc độ này, tớ lão hoá trong ba tuần quá. Chuyến tàu gì mà ngắn thế...”

Usami Renko và Maribel Hearn (Merry) dự định làm một chuyến du lịch đến Tokyo, nơi ba mẹ Renko sống trong kỳ nghỉ mát của họ.
Dù đó trông như một cái cớ để theo chuyến đi của Renko đến Higan[9], cô vẫn trông mong chuyến đi này vì cô chưa hề đặt chân lên đất Tokyo.

Cô cũng rất muốn ngắm cảnh vật trên đường đến Tokyo, nhưng tiếc thay, mọi chuyến tàu trên tuyến Boyu Tokaido đều là tàu điện ngầm.

Dù sao thì, chiếc xe cũng cho họ cảm nhận ánh nắng từ khung cửa sổ như những chuyến tàu trên mặt đất vào ban ngày và chiếu những cảnh tượng kỳ vỹ của núi Phú Sỹ và Thái Bình Dương.

Đó là tính năng tối thượng của tuyến Boyu Tokaido, một tính năng tốn cả một gia tài, mang tên màn hình Kaleido.


Trở về Bỉ Ngạn
Phong cảnh ven sông

“Merry,
cậu có biết rằng nghi lễ Higan ở Tokyo có một vài phong tục lạ thường không?”

“Hở? Thế nào cơ?”

“Không chỉ viếng mộ không thôi đâu,
cậu còn phải tìm những cánh cổng xung quanh nghĩa trang để viếng cõi âm nữa.
Cậu biết cách tổ tiên ta trở về trần gian từ cõi âm trong Lễ Bon, đúng chứ
Trong lễ Higan, cậu phải đến để trả ơn họ.”

“Thật á?
Trời ơi! Tớ chưa sẵn sàng. Sao cậu không nói cho tớ biết sớm.”

“Vì tớ đang dóc tổ với cậu đấy.
Dù sao thì, đi thôi, vì chúng ta đến đây rồi.”

Tuyến đường sắt Boyu Tokaido được thành lập chỉ để việc đi lại giữa Tokyo và Kyoto diễn ra nhanh chóng.
Nên chỉ có hai trạm.

Chúng được gọi là Ga Bo-Tokyo và Ga Yu-Kyoto[10].
Nói cách khác, không có trạm dừng nào ngoại trừ trạm đi và trạm đến.
36 phút trôi qua kể từ khi họ rời Ga Yu-Kyoto.

Phong cảnh ngoài kia dường nhu chính là cảnh vật mà Utagawa Hiroshige từng thưởng ngoạn.
Vẻ đẹp ấy không giấy bút nào tả xiết. Bầu trời, biển cả, núi Phú Sỹ và 53 trạm dừng.


Huyền Thoại Aokigahara[11]
Rừng Cấm

“Ah, tớ...”

“Sao vậy, Merry? Cậu bỗng nhiên đáng sợ quá.”

“Tự nhiên tớ cảm thấy khó chịu.
Cậu không cảm thấy nó à, Renko? Rằng không gian chúng ta đang đứng thay đổi một chút so với lúc nãy.
Và, tớ cũng thấy một lỗ hổng trong đường ranh giới... Có lẽ nó là một lỗi lập trình trong phần mềm điều khiển màn ảnh?”

“Ah, có lẽ vì chúng ta đang ở dưới chân ngọn núi thiêng.
Bầu không khí ở đây hơi khác... Không phải, có lẽ đó là do chiều không gian thay đổi.
Cậu thì hay lo nên nó chỉ làm cậu thấy bồn chồn hơn thôi.”

“Oh, tớ hiểu rồi, vậy là chúng ta đang ở dưới núi Phú Sỹ.
Nhưng tớ biết vài thứ về núi Phú Sỹ. Người ta cho rằng có một cánh cổng đến Cõi Âm nằm dưới nó từ thời xa xưa rồi.
Nhưng nó là núi lửa mà, phải không? Tớ tự hỏi liệu có an toàn để xây đường hầm không?”

“Bớt lo lắng đi. Uống miếng nước và đừng tỏ ra bi quan nữa.
Khi núi Phú Sỹ trở thành Di Sản Thế Giới, họ xác minh rằng đây là một núi lửa ngưng hoạt động, nên nó không còn phun trào nữa. Nhớ không?”

Tuyến Boyu Tokaido được thiết kế để nối liền hai thành phố Tokyo và Kyoto, nhưng chính phủ cũng phải thuyết phục để trấn an những sợ hãi và quan ngại về việc xây đường hầm xuyên núi.

Thay vào đó, nó đánh vòng dưới một rừng cây bạt ngàn.

Nhưng cũng có khá nhiều huyền thoại tăm tối về khu rừng bao quanh chân núi Phú Sỹ, nên có thể nó đã ảnh hưởng ít nhiều đến việc vận hành và số lượng hành khách.

Vì vậy, họ không bao giờ chính thức công bố điều này.


Lá cờ trắng của ngài Usa
Người Hùng Nổi Tiếng Nhất

“Ha ha, rượu sake có vẻ ngon khi uống vào buổi sáng ấy.
Giờ nghĩ lại, chuyến Shinkansen ban đầu được dự định là có trạm dừng ở Kamakura[12]."

“Trông cậu như biết tất cả ấy, Renko.”

“Vì đó là sự thật, cậu biết đấy.
Tớ nghe nói là họ muốn kết nối ba thủ đô và đặt tên cho tuyến đường ấy là Keito Shinkansen.”

“Trông có vẻ ấm cúng đấy chứ[13]. Khoan đã, Kamakura đâu phải là thủ đô, đúng chứ? Và Kamakura quá gần Tokyo để trở thành một trạm dừng giữa Kyoto và Tokyo.”

“Thành ra dự án bị okura-iri(huỷ bỏ).”

“Họ phải nhận ra nó ngay từ đầu chứ?
Không lẽ cậu bị tình nhân của Hachiman-sama[14] lừa?”

“À phải, nhân tiện, cậu biết chữ okura có nghĩa là gì trong cụm từ okura-iri[15] không?”

Nhân tiện đang nói về núi Phú Sỹ, bộ 36 cảnh núi Phú Sỹ của Katsushika Hokusai[16] rất nổi tiếng, song ông không hài lòng với bất kỳ bức ảnh nào ông vẽ. Bạn có thể suy ra từ việc bộ ảnh này thật sự có đến 46 bức[17].

Sau đó, một hoạ sỹ trẻ khác tên Utagawa Hiroshige, một người có độ tuổi bằng một nữa Hokusai, xuất bản bộ 53 trạm nghỉ của Tōkaidō. Không nản lòng, Hokusai xuất bản bộ 100 cảnh núi Phú Sỹ dù ông đã xuất bản bộ 36 cảnh núi Phú Sỹ trước đó.
Ông ta bị núi Phú Sỹ ám ảnh đến mức đó đấy.

Tuy vậy, Hiroshige cũng bị bộ ảnh ấy quyến rũ.


Vươn đến mặt trăng, hỡi làn khói bất tử
Thần Dược của Sự Sống

Cuối cùng thì người Nhật đã chọn Utagawa Hiroshige.
Chuyến tàu Boyu Shinkansen Hiroshige tiếp tục đi về phương đông, và dường như nó đã đến Kamakura vào lúc này.

“Renko này, ảnh núi Phú Sỹ chiếu trên tường hầm hơi bị lôi cuốn, phải không?”

“Hmmm... tớ không chắc lắm vì tớ chưa hề được ngắm ngọn núi thật, nhưng tớ nghĩ cả hai đều na ná nhau ấy.
Nếu ngọn núi thật không có những công trình của con người thì tớ tin rằng nó cũng giống thế này.”

“Với tớ, ngọn núi Phú Sỹ này trông như được Hokusai vẽ hơn là được Hiroshige.
Tỷ lệ của nó cũng được hệ thống tái định vị tự động xử lý.
Trông nó cũng có ấn tượng như cảnh núi thật.”

“Merry, cậu có biết là Hiroshige từng đối chiếu với Hokusai bằng việc vẽ bộ 36 cảnh núi Phú Sỹ của riêng mình chứ?”

“Oh, vậy nó là sao chép hay là cảm hứng?”

“Ngay cả cái tên cũng gần như giống nhau chỉ khác ở phần kanji, 36 cảnh núi Phú Sỹ. Nó được xuất bản sau khi Hokusai qua đời.”

"Ôi trời."

Màn hình Kaleido lúc này chiếu cảnh núi Phú Sỹ thiêng liêng và lôi cuốn.

Cảnh quan nguyên thuỷ của núi Phú Sỹ ngày càng hùng vỹ nhờ công sức của Hiệp Hội Khôi Phục Núi Phú Sỹ. Tuy vậy, do những nội quy hà khắc họ áp đặt, nên du khách không còn hứng thú với việc leo núi nữa, nên hiệp hội du lịch chịu thiệt hại nặng nề. Mỉa mai thay.

Nguyên nhân mà người Nhật chọn Hiroshige vì họ không thể am hiểu tường tận tài năng của Hokusai. Họ ghét cay ghét đắng bản bản tính điên loạn của ông.

Nhưng, nếu chuyến Shinkansen không phải Hiroshige mà là Hokusai, thì màn ảnh Kaleido sẽ chiếu những bức tranh nào?

Chuyến tàu Shinkansen chắc chắn sẽ tạo nên những ảo giác điên cuồng kéo dài 36 phút khiến bạn đến đích nhanh hơn hiện tại.


Hồi tưởng Kyoto

“Tớ mong là chúng ta đến Tokyo sớm.
Chuyến đi gì mà tẻ nhạt...”

“Cậu nói phải, nhưng không mệt mỏi vì chuyến đi dài vẫn tốt hơn chứ.”

“Ừ thì, miễn là chúng ta có thêm thời gian ngắm Tokyo thì cũng ổn thôi.
Mà cậu muốn dẫn tớ đi đâu thế?”

“Đừng vội thế.
Đầu tiên, tớ phải về nhà, viếng mộ gia đình cho ngày lễ Higan, và sau khi chúng ta tìm ra chỗ cất hành lý, chúng ta sẽ đi ngắm cảnh, được chứ?”

“Khoan đã, không phải chúng ta sẽ đi viếng Cõi Âm sao?”

“Tokyo là một thủ đô tâm linh như Kyoto vậy, nên chúng ta sẽ có một chuyến đi tuyệt vời.
Vì tớ sẽ luôn bên cạnh cậu, Merry à.”

Khi tội lỗi của những linh hồn bị giam giữ trong lòng đất bởi lớp nhựa đường đen kịt đang phai mờ, những con đường ở Tokyo có rất nhiều vết nứt.

Ngay cả bên trong chu vi Đường Yamanote, một thảo nguyên lạ lùng dần hình thành. Không phải cây lá, mà những đoá hoa hiếu kỳ tạo thành chỉ từ cành và hoa đang che phủ con đường. Số lượng những phương tiện giao thông lỗi thời gọi là xe hơi cũng đã giảm cùng với việc giảm dân số. Nên dù có gì xảy ra với những con đường này, nó cũng không ảnh hưởng gì quá nhiều.

Tokyo là một thành phố độc nhất nơi tầng lớp trẻ trung hào nhoáng tự viết luật lệ.
Như khu phố các Machi-yakko, Hatamoto-yakko và Hiseshi[18] từng tung hoành ngang dọc...

Tokyo đã sắp trở về với rễ cội của nó.


Cô gái khép kín ~ Căn phòng bí mật của người thiếu nữ
Thiếu nữ khép kín

“Không như Kyoto, Tokyo như một thôn quê nên có rất nhiều thứ để hoài niệm.”

“Chẳng hạn như là?”

“Những công viên giải trí trong những toà nhà cao tầng với cảm giác tù túng và những khu mua sắm rộng lớn.”

“Nghe hay đấy, những hình thức giải trí cổ vẫn tồn tại ở đây.”

“Bởi vì Kyoto hà khắc quá.
Quan niệm của họ về giải trí cứ như trà đạo hiện đại[19] vậy.”

“Nhưng mà tớ thích trà xanh.
Nhất là những phòng trà kín đáo ấy.”

“Khu ẩm thực ở Tokyo từng được tìm thấy ở khắp Nhật Bản.
Với những gian hàng bán những món ăn tuyệt hảo với hương vị từ khắp mọi miền trên đất nước trong một chỗ, chúng trông có vẻ không mang đậm bản sắc một khu ẩm thực cho lắm. Nhưng chúng vẫn rất nổi tiếng ở Tokyo.”

Từ thời Edo, Tokyo đã có những cuộc thi ăn, nơi những người phàm ăn ăn như không sợ chết vì bội thức. Với góc nhìn đó, có thể thấy khá rõ ràng rằng những khu ẩm thực sẽ trở nên thế nào ở Tokyo hiện tại.

Tokyo là người thừa kế thuần khiết của Edo.

Như Merry chỉ mới thấy thành phố này trong sách, càng gần Tokyo, thành phố vượt thời gian, cô ấy càng trở nên hưng phấn.


Ảo Tưởng Hương ngàn năm
Lịch sử Mặt trăng

“Núi Phú Sỹ ngày càng nhỏ dần. Có nghĩa là chúng ta sắp đến Tokyo rồi.”

“Sao khi nghe cậu kể, tớ trở nên háo hức quá Renko ơi.”

“Tất nhiên rồi, tớ mà.
Dù sao thì, tớ không phủ nhận việc Tokyo còn non nớt so với Kyoto.”

“Nhưng mà lâu lâu trẻ con tí có sao đâu?”

“Họ bỏ qua khoảng cách trong ranh giới.
Nghiên cứu linh hồn đã diễn ra ở Kyoto hơn nghìn năm rồi.”

“Oh, đoạn giới thiệu đội ngũ sản xuất à.
Họ còn muốn chiếm công lao của những cảnh vật trình chiếu nơi đây.”

Những dòng chữ đã xuất hiện trên phong cảnh qua cánh cửa sổ.
Có nghĩa là, đoạn phim dài 53 phút đã dến hồi kết thúc.

Về bản chất, thì phong cảnh không thuộc về ai. Thêm nữa, nhưng bức ảnh này có thể dựa trên Tokaido qua góc nhìn của Hiroshige.

Dù vậy, con người vẫn cứ khăng khăng rằng phong cảnh thuộc về họ. Dọc theo những cảnh quang mà hành khách dường như sẽ tin là cảnh quay thật, tên của những người phát triển những bức ảnh ba chiều ấy cứ từ từ xuất hiện và tan biến.

Thế giới trở về một màu đen khi dòng chữ cuối cùng “Thiết Kế bởi Utagawa Hiroshige” xuất hiện chính giữa màn hình.


Biển trời trong sạch

Ngay cả những hình ảnh năng động nhất,
 và những phong cảnh mang đậm chất Nhật Bản nhất,
  không gì tuyệt vời hơn màu xanh của bầu trời thật sự.

Giờ đây, không con ai tin vào những thứ lỗi thời như vậy.
 Những cảm giác ảo kích thích con người nhiều hơn những gì có thật.
  Cũng như họ không còn phân biệt được giữa mộng và thực, giữa người và bướm[20].
   Giờ đây, người ta cho rằng hai yếu tố này không thể tách rời.

Không cần nói, ảo chính là bản chất của loài người.

 Dù thân xác tôi tan biến cùng những đoá hoa,
 Linh hồn tôi chứa đầy hương sắc.

Tiếp tục cuộc trò chuyện ngớ ngẩn kéo dài 53 phút ấy, họ bước lên mặt đất và rời Ga Bo-Tokyo.


Lời bạt

Gì đó kiểu “rất hân hạnh được gặp bạn” nhỉ. Là tôi ZUN đây.

Mẩu truyện này không hề chứa những phát triển tình tiết hay kết thúc. Nó chỉ là một câu chuyện của một người nghe lỏm cuộc đối thoại vòng vo của hai cô bé thuộc Hội Bí Phong. theo phương diện nào đó, nó là một kết thúc có hậu.

Trong đây cũng có những lời châm biếm trong tâm trí của con người ban nãy.
Những lời châm biếm đó là lời dẫn truyện. Thật á?
Hai cô bé này trông như thông minh hơn những người cùng lứa tuổi. Gái thông minh rất tuyệt vời.

Chủ đề của dĩa nhạc này tương tự như tác phẩm trước của tôi, Changeability of Strange Dream. Nói về ảo và thực.
Xin hãy để cái ảo lấn tới một chút trong tâm trí bạn. Bạn sẽ có thể thư giãn nhiều hơn khi nghe (hoặc đọc) chiếc đĩa này hơn Changeability of Strange Dream, phải chứ?

Cứ mỗi khi có một tội ác kì lạ xảy ra là người ta lại lôi anime và game ra đổ tội. Bao giờ cũng sẽ có một thanh niên nghiêm túc nào đó bảo rằng "Chúng mài phải biết phân biệt thực với ảo chứ!", ý là bình thường ai cũng có thể phân biệt được hai thứ đó, nhưng thực ra thì làm thế nào được. Nói đúng hơn là vốn làn ranh giữa thực và ảo vốn có xác định rõ ràng đâu.

Họ nói những ý tưởng thiên tài thường đến với con người trong mơ. Họ cho rằng tinh thần có thể rời bỏ xác thịt và bay cao hơn hiện thực, rằng kinh nghiệm và tri thức sẽ không bao giờ bị lãng phí. Điểm khác biệt giữa thực và ảo cũng như phần cứng và phần mềm vậy. Bạn không thể nào tách rời chúng.

Nó là sự thật, phải không?

Nếu không, âm nhạc không bao giờ có thể ảnh hưởng đến con người.
Và chúng ta có thể chơi nhạc ảo...

Miễn là tôi vẫn còn viết nhạc, tôi muốn tiếp tục công việc nhận định rằng không thể tách rời thực và ảo.

Shanghai Alice Gengakudan: ZUN (Tôi muốn đi du lịch)

Chú thích

  1. Được đặt tên theo Utagawa Hiroshige; một nghệ sỹ của thế kỷ XIX.
  2. Núi Phú Sỹ chưa trở thành Di Sản Thế Giới vì chính phủ Nhật Bản cảm thấy nó “quá phô trương” hoặc “quá lộn xộn”,... nhưng ngọn núi vẫn đủ tiêu chuẩn để trở thành một Di Sản.
  3. Tokaido là con đường chính của thời Edo. Đi từ Nihonbashi (日本橋Nhật Bản Kiều), qua 53 trạm dừng và đến bến ở Sanjo-ohashi (三条大橋Tam Điều Đại Kiều) thuộc Kyoto.
  4. Như là kính vạn hoa, màn hình kaleido trình chiếu rất nhiều phong cảnh.
  5. Tokaido Shinkansen liên kết trạm Tokyo và trạm Shin-Osaka. Tập đoàn này cũng có nhiều hành khách nhất trong các tập đoàn đường sắt Nhật Bản.
  6. Jinki (神亀 Thần Quy) ban đầu ám chỉ một thời đại của Nhật Bản từ năm 724 đến 728, và cũng là tên của loại sake nổi tiếng ở Huyện Saitama (trong trường hợp này, 神亀phát âm là Shinkame). Có vẻ như người tác giả thích loại sake này nên ông đã dùng chúng.
  7. Chúng được gọi là shukuba (宿場 Túc Tràng), có nghĩa là những trạm dừng chân cho những người lữ khách và ngựa. Trong một shukuba có nhà nghỉ, tiệm tạp hoá, bãi giữ ngựa,...
  8. Thỏ ngọc làm Bồng Lai Dược thay vì làm bánh dày? Xin hãy xem qua Imperishable Night.
  9. Ngày viếng tổ tiên diễn ra vào hai ngày phân. Higan (彼岸Bỉ Ngạn) là cõi âm.
  10. Boyu (卯酉 Mão Dậu) là Mão (con Thỏ trong 12 con giáp Trung Quốc và Nhật Bản) và Dậu (tức con Gà trong 12 con giáp Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam). Hai từ này được dùng để chỉ phương hướng thời Edo; Mão là hướng đông còn Dậu là hướng tây. Để phản ánh điều này, tên trạm không phải là Higashi-Tokyo (Higashi là hướng đông) hoặc Nishi-Kyoto (Nishi là hướng tây). Vị trí hai trạm này lẽ ra lần lượt ở Nihonbashi, Khu Chuo, Tokyo và Higashiyama-ku, Kyoto (Sanjo-ohashi ở đây). Nhân tiện, hiện tại Ga Tokyo ở Marunouchi, Khu Chiyoda, Tokyo; Kyoto Station ở Shimogyo-ku, Kyoto.
  11. Aokigahara là một khu rừng gần núi Phú Sỹ, dài khoảng 2 đến 3 km. Quang cảnh khu rừng rất đẹp, song nơi đây được mệnh danh là rừng tự sát. Nguyên nhân Merry cảm thấy khó chịu có thể là vì cô cảm nhận nhũng linh hồn của những con người từng chết nơi đây.
  12. Kamakura là thành phố quan trọng nhất trong thời Kamakura, nhưng như Merry nói, thủ đô trong thời này vẫn là Kyoto.
  13. Merry nghĩ Keito là len (毛糸 Mao Mịch) thay vì là liên kết các thủ đô (繫都 Hệ Đô). Hai chữ này phát âm giống nhau.
  14. Hachiman (八幡神 Bát Phiên Thần) là thần chiến tranh của đạo Shinto, và người bảo vệ thiêng liêng của nước Nhật và người Nhật, một vị thần được tôn thờ ở Kamakura.
  15. Okura-iri (お蔵入り) dịch thẳng nghĩa là cất giữ trong nhà kho, dù trong thực tế, nó không ám chỉ bất kỳ nhà kho nào. Nó đến từ thuật ngữ Kabuki, thường được dùng khi một vổ diễn bị huỷ. Diễn viên cảm thấy thư thái (raku樂 lạc (tức an nhàn)), sau này nó trở thành kura (藏 Tàng (tức cất giữ)).
  16. Katsushika Hokusai là một nghệ sỹ thời Edo, già hơn Hiroshige 37 tuổi.
  17. Hokusai vẽ thêm 10 bức tranh về núi Phú Sỹ sau đó. Chúng được gọi là Urafuji (裏富士 Lý Phú Sỹ) tức một ngọn núi Phú Sỹ khác.
  18. Machi-yakko (町奴Đinh Nô) là một anh hùng của thường dân. Hatamoto-yakko (旗本奴Kỳ Bản Nô) là một quan chức Mạc Phủ; Hikeshi (火消し) là lính cứu hoả. Họ từng sống trong thời Edo.
  19. Có lẽ là một phiên bản khác của trà đạo, nhưng người dịch bản tiếng anh không biết rõ ràng về nó.
  20. Ám chỉ Trang Chu mộng hồ điệp trong sách Trang Tử (莊子), một triết gia và tác gia Đạo Giáo. Có lần Trang Chu nằm mộng thấy mình hóa bướm vui vẻ bay lượn, mà không biết mình là Chu nữa, rồi bỗng tỉnh dậy, ngạc nhiên thấy mình là Chu. Không biết phải mình là Chu nằm mộng thấy hóa bướm hay là bướm mộng thấy hóa Chu. Trang Chu với bướm tất có chỗ khác nhau. Cái đó gọi là "vật hoá". (Bản dịch của Nguyễn Hiến Lê)